Ovogodišnji filmovi nominirani za Oscara imaju sve. Vampire, političke peripetije, Brada Pitta, turbo sportsku akciju, povijesne reinterpretacije, egotrip Timothéeja Chalameta, svemirce i melankolične kontemplacije. Svi nominirani u kategoriji najboljeg filma ekstremno su specifični, bilo estetski, muzički ili režijski. A onda je tu “Sentimental Value”, film koji nema ništa kičasto, ništa pretjerano upečatljivo, a po nama je uvjerljivo film godine kojem se vraćamo iznova i svaki put pronađemo neku novu pukotinu
Joachim Trier radi gotovo savršene filmove o potpuno nesavršenim ljudima. Kod njega nema dobrog i zlog, ispravnog i nemoralnog: svi koračamo rubom sive zone, nitko ne zna zapravo što radi i, ono najvažnije, nitko ne prihvaća posljedice takvog ponašanja. Tu ambivalentnost Trier predstavlja kao jedino pravo ljudsko iskustvo. Siva je zona utočište i za trio u “Sentimental Value”, što je njegova nova suradnja s Renatom Reinsve.
Uz Reinsve, ponavlja se i motiv obiteljske kuće koja postaje gotovo specijalan efekt u Trierovom filmu. S pukotinama koje se naziru s vremenom, s gubitkom toplih nijansi i tekstura, puca fasada – ona doslovna i metaforička kojom tako dobro naši protagonisti skrivaju sve ono neizrečeno. U toj se kući upravo održavaju karmine u organizaciji dvije sestre: starije Nore, kazališne glumice, i mlađe Agnes, povjesničarke. Smrt njihove majke teška je, no, kao što je to uvijek činio, zasjenit će je Gustav, njihov otuđeni otac, oportuni filmski velikan koji ima novu umjetničku opsesiju.
U glavnoj ulozi svog novog filma želi upravo Noru. Ono što počinje kao njegova samodopadna, pretenciozna želja kojom srlja, kao što je srljao tijekom cijelog njihovog života, sloj po sloj transformira se Gustavov pokušaj da slomi te sablasne tišine među njima. Kad Nora odbije njegovu ponudu, ogorčenost počinje frcati s obiju strana, a usred iste nalazi se američka holivudska glumica Rachel Kemp (Elle Fanning), spremna prihvatiti ulogu kao druga opcija.
U tim mikrokaosima jedina je stabilnost Agnes koja pokušava, unatoč vlastitim bolima, ostati utvrda unutar kuće i zadržati ono što je moguće uz dva ekstremna karaktera. No Trier s Agnes preskače klasičnu patničku karakterizaciju; ona je tampon zona, mirna i sabrana, ali ne štedi niti jednog od njih istine. Trier je stvorio jednu od najboljih sestrinskih dinamika u kinima posljednjih nekoliko godina, posebno u trenutku kad Agnes uvjeri Noru da pročita očev scenarij do kraja, što mijenja njihove pozicije unutar cijele obiteljske povijesti.
“Sentimental Value” pritom donosi prepoznatljivi režijski Trierov potpis koji nikad nije jedino što u filmu vidite – voice-over, fragmentirano vrijeme, kuću kao četvrtog protagonista, kadrovi koji fokusiraju sitne ekspresije i pokrete. Film je toliko jednostavan da u jednostavnosti dolazi do tisuću i jedne potencijalne interpretacije radnje i unutarnjih stanja likova. Tu je i element priče “film u filmu” koji nam je manje drag, no svejedno izveden s manje pretencioznosti nego što taj postupak inače može biti.
Stellan Skarsgård bio je najbolji odabir za ulogu Gustava. Uspio je zadržati dozu dopadljivosti kao roditelj koji ne može prihvatiti posljedice svog ponašanja. No čak i da ih prihvati, mijenja li to uistinu išta? Ali uz njega je Inga Ibsdotter Lilleaas, sa standout izvedbom u ovom filmu. Njezina Agnes nenadmašno je slojevita, satkana od toliko suprotnosti – želje da zadrži sve na okupu, da se konačno i ona slomi, da se samo makne, da je se shvati ili da ona konačno shvati druge. U Agnes se lako pronaći, a nitko je ne bi izveo kao Ibsdotter Lilleaas.
“Sentimental Value” već je ostvario mnoge uspjehe. Europski Oscari i devet nominacija za kipić američke akademije sasvim su dovoljni. No bio bi doživljaj da u godini kad je sve toliko vrištalo iz filmove pobjedi onaj koji je spektakularan u onom neizrečenom.
Foto: IMDb
